Tonlar ve modlar (makamlar)

Durma Sende Paylaş!

Modern Batı tonalite sistemi (özellikle XVII. yy’ın sonundan XX. yy’ın başına kadar kullanılmıştır) «karar» veya «durak» denen sonuçlandırıcı bir nota (bir tür ağırlık merkezi) ve son sese göre bir gerilim ve dinamizm yaratan bir «çeken ses» (dominant) -5. derece- çevresinde yapılanmıştır. Bu çerçeve içinde, diyatonik gamların iki farklı modu (aralık dizileri) vardır: majör (üçlü ve altılı majörlerle) ve minör (burada üçlü ve altılı minördür):

Bu aralıkların kromatik ölçeğin bütün derecelerine aktarımları (transpozisyon) yapılabilir; böylece, kuramsal olarak, farklı nota adı kadar gam vardır.

tonlar-ve-modlar-makamlar Tonlar ve modlar (makamlar)

Bir parça sırasında, tonalite her zaman değişebilir; tonal renkteki bu değişim geçki (modülasyon, yani bir tondan diğerine geçiş) olarak adlandırılır.

Eski müzikte olduğu gibi etnik melodilerde veya XX. yy’m bazı partisyonlarında da modlar çok daha fazla ve bazen eksiltili, yani az sayıda sesle sınırlıdır (pentatonik: beş sesli; altı sesli gam…). XX. yy’da, her tür tonalitenin dışında yer alan pek çok eser yazılmıştır: buna atonal müzik denmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.