Müzik’te Hareket, ritim, ölçü

Durma Sende Paylaş!

Hareket, ritim, ölçü

Yüksekliklerin düzenlenmesi sürelerin düzenlenmesiyle tamamlanır: müzik bir zaman sanatıdır.

İster yavaş, ister hızlı olsun, bir müzik eseri her şeyden önce, modem partisyonlarda sık sık İtalya’nın Barok Dönem’deki sanatsal üstünlüğünün anısı olan İtalyanca terimlerle (allegro, andante, lento, vivace…) gösterilen bölümüyle tempo’suyla ayırt edilir. Dakikadaki zaman sayısını belirleyerek ortalama icra hızını daha kesin bir biçimde saptamak için en yaygın olarak kullanılan alet metronomdur. 1816’da Avusturyalı Johann Nepomuk Maelzel tarafından tasarlanan metronom, Beethoven tarafından bile kullanılmıştır. Bir partisyonun başına koyulan MM q = 60 işareti, dakikada 60 siyah anlamına gelir.

Bazı melodiler serbestçe gelişseler bile, Batılı müzik temalarının çoğu, son derece itibari olarak ölçülen vurumların düzenli kümelenmelerini sergiler. Bu ölçümü yapmak için, seçilen zaman birimini ve bu zamanların, marş gibi ikili (2/4), vals gibi üçlü (3/4), basit (her zamanı basit bir değere eşittir: 2/2, 4/4…) veya bileşik (her zamanı yarım artmış bir değeri temsil eder: 6/8, 9/8…) olabilen ölçü içindeki dağılımını bilmek gerekir. Asimetrik ritimlere (5 veya 7 zamanlı) gelince, bunlar folklorik geleneklerde Batı sanat müziğinde olduğundan daha yaygındırlar.

muzikte-hareket-ritim-olcu Müzik'te Hareket, ritim, ölçü

Bu zaman düzenlemesinde, kullanılan nota değerlerinden her biri, kendisini izleyen değerin iki katma eşittir:

Bir notadan sonra konan nokta, bunu ilk süresinin yarısı kadar artırır. Triolet bir nota figürünün üçlü bölünüşünü temsil eder: böylece çengelli bir triolet (J J J) iki çengelliye, yani bir zamana eşittir.

Gene de, büyük önem taşıyan, düzenleyici, sıralayıcı, noktalayıcı bir öğe olan ritim, bazen basit bir görsel referans noktası olan (bunun notalaması XX. yy’da çok karmaşık olabilmektedir) ölçüye göre, kişisel ritmine tam anlamıyla hâkim olduğu dinleyici üzerinde daha fazla etkide bulunur. Bu öncelik, Franz Liszt’in damadı olan orkestra şefi Hans von Bülovv tarafından şu ünlü sözle gayet iyi ortaya konmuştur: «Başlangıçta ritim vardı.»

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.