Müzelerde Önleyici Koruma Önlemleri Nelerdir

Durma Sende Paylaş!

Önleyici koruma

Organik malzemeden olsun olmasın, kültür varlıkları ışık, nem ve kirlilikten zarar görür.

Işık

Morötesi (ultraviyole) [UV] ışınlar organiz malzeme üzerinde zararlı bir fotokimyasal etki yapar; kızılötesi (infraruj) [İR] ışınlar ise, ısınma yüzünden oksitlenme türünde kimyasal tepkimelere yol açar. Fotokimyasal tepkimeler, sıcaklık ve nem fazlalaştıkça ivme kazanır. Bozulmalar kendini renk değişikliği ve malzemelerin nazikliğinin artmasıyla gösterir: kağıt sararır ve kırılganlaşır, organik boyarmaddeler, laklar ve bazı mürekkepler solar, vernikler koyulaşır. Bazı uzmanlar, morötesi ve kızılötesi ışınları arkadan kesen düşük gerilimli ve dikroik reflektörlü halojen lambaların kullanılmasını salık verirler. Ne olursa olsun, her halde, nazik eserleri doğrudan güneş ışığından uzak tutmak gerekir.

muzelerde-onleyici-koruma-onlemleri-nelerdir-500x350 Müzelerde Önleyici Koruma Önlemleri Nelerdir

Nem

Nem organik maddelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerinde etkide bulunur. «Bağıl nem» kavramı, belli bir sıcaklık için aşağıdaki formülle tanımlanır:

%bn= (px100) / P

p belli miktarda hava içindeki su buharının ağırlığım veya «mutlak nem»i, P ise aynı miktarda havanın önceden belirlenmiş bir sıcaklıkta içerebileceği azami su buharının ağırlığını gösterir. Hava su buharına doymuş olduğunda, BN yüzde 100’e eşittir. Tekrarlanan BN değişiklikleri kâğıtların, parşömenlerin, kumaşların, derilerin, papirüslerin çekmesine ve biçiminin bozulmasına, ah-şap panoların çarpılmasına yol açar. Farklı genleşme katsayıları olan (resimde durum budur) veya dıştan bir engelle (kaplama tahta panolar) hareketleri kısıtlanan birleşik malzemelerde biçim bozulmalarına ve kırılmalara neden olur. Çok düşük bir BN oranı zararlıdır: kağıt esnekliğini kaybeder, zamklar kırılganlaşır. Aşırı nem de aynı şekilde zararlıdır: yüzde 65 BN’den itibaren mikroorganizmalar çoğalma eğilimi gösterir. Öte yandan, su kağıdın bozulma ürünlerinin göçüne yol açar (hareketlerin oluşması) ve fotoğrafta tortul ürünlerin etkisini hızlandırır. Esas maddesi demir sülfat olan bazı mürekkepler sülfürik asit üretir. Bu nedenle, BN oranlarının nem ölçerlerle veya nemi de ölçen termograflarla denetim altında tutulduğu arşiv yerlerini kurutmak veya nemlendirmek zorunludur.

Kirlilik

Havadaki kirletici etmenler temelde ev ve otomobil yakıtlarının yanmasından kaynaklanır. Kükürtlü anhidrit havada asılı olan katı ve sıvı parçacıklarla birleşir ve aerosollerin önemli bir öğesini oluşturur. Bir bölümü, sulu ortamda sülfürik aside dönüşen sülfürik anhidridi oluşturur; sülfürik asit, asit hidrolizlerine ve organik maddelerde polimer bozunmasına yol açar. Silisli ve kalker maddeler de bozulur: kalsiyum karbonat kalsiyum sülfata (alçıtaşı) dönüşür. Metaller (bakır ve demir) su, oksijen, kükürt gazı ve tuzların bileşik etkisi altında aşınır. Hava içe işleyen, kazıyıcı ve aşındırıcı mineral ve organik tuzlarla (silis, karbon, katran, demir oksitleri) doludur. Çoğunlukla asit ve nem çeker olan parçaçıklar kimyasal tepkimeleri katalize eder. Tozda ayrıca mantar sporları vardır; bunlarsa sürekli hastalık bulaştırma etmenidir. Arşiv yerlerini temizleme, havasını filtreleme ve mümkünse yalıtkan pencere camları kullanma zorunluluğu buradan kaynaklanır.

Pratikte kuralların harfi harfine uygulanması güç, hatta pek çok müze için hayal olmakla birlikte, artık, önleyici korumayı onarımdan ayırmak mümkün değildir. Belgeleri korumanın bir başka yolu çoğaltma, kopyalama ve filme çekmedir: kopyalar incelemede ve sergilemede kullanılır. Koruma, eserin yaşamasını sağlayan her türlü eylem olarak da tanımlanabilir: bozulma ürünlerinin yok edilmesi, temizleme ve yıkama, kâğıtların asitliğinin giderilmesi, yırtıkların onarımı, zeminlerin sağlamlaştırılması, resim tabakasının yeniden tutturulması… Bu tanıma göre, restorasyonun işlevi, verniklerin hafifletilmesi ve yeniden bütünleştirmeyle (boşlukların rötuşlanması, eserle bir bütün oluşturan çerçevenin onarılması) esere rolünü ve estetik bütünlüğünü geri vermektir. Bu ayrım özellikle, zemini onaran kişinin resim tabakasını onaran kişiden ayrı olduğu küçük tablo sanatı için geçerlidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.