Ilıman İklim Kuşakları Nelerdir

Durma Sende Paylaş!

Ilıman-İklim-Kuşakları-Nelerdir-250x180 Ilıman İklim Kuşakları Nelerdir
Ilıman İklim Kuşakları Nelerdir

Ilıman kuşaklar

Ilıman kuşaklarda basınç ve sıcaklık, kutuplara doğru gidildiğin-de azalır. Jeostrofik bağıntı, orta rüzgârlann (Kuzey Yarıküre’de) neden batı rüzgârları (bunlar doğuya doğru eser) olduğunu anlamaya imkân verirken, termik rüzgâr, batı rüzgârlarının 12 km yükseltiye doğru astropikal jet akımının merkezinde, 30 m/sn’lik bir mak-simuma erişmek üzere neden güçlendiklerini açıklamaya imkân sağlar. Yükseltiye bağlı bu batı akımı, genel dolaşımm en önemli bölümüdür. Geçici iyi veya kötü hava bölgeleri bu akımın içinde oluşur ve daha sonra bu bölgeleri taşıyan da yine aynı akımdır.

iklim kuşakları ve özellikleri

Kuzey Yarıküre’de, ılıman kuşaklarda batı akımı, bir paralel boyunca dolaşımda olduğunda, birbirini dengeleyen iki yanal kuvvetin etkisinde kalır. Bunlardan biri basınç kuvveti, yüksek basınçlı tropikal bölgelerden, kutup alçak basıncına doğru yönelir (kuşkusuz, basıncın bu şekilde dağılımı da, kutupla tropikal bölge arasındaki sıcaklık zıtlığından kaynaklanmaktadır). Diğeri ise, akımın sağma doğru (Güney Yarıküre’de soluna doğru), yani tropikal bölgeye doğru yönelmiş olan Coriolis (koriolis) kuvveti’dir. Bu Coriolis kuvvetinin şiddeti, akımın hızıyla, enleme bağlı bir katsayımn çarpımına denk düşer. Katsayı, Ekvator’da sıfır olsa da, kutuplarda maksimumdur. Böylece aynı hız için saptırma kuvveti kutuplara ne kadar yakınsa, o kadar büyüktür. Basınç kuvveti ve Coriolis kuvveti, hemen hemen eşit şiddettedir (akımın orta enleminde), çünkü basınç dağılımıyla akım hızı arasında karşılıklı bir ayarlanma söz konusudur; burada söz konusu akım hızı, Coriolis kuvvetinin basınç kuvvetini dengelemek için (jeostrofik denge) uygun bir değere gelir.

ılıman iklim nedir

Akım, paralelini izlemeye devam etseydi, bu iki kuvvetin bunun üzerinde hiçbir etkisi olmayacaktı. Ama, mesela bir dağ sırasıyla karşılaşarak paralelinden uzaklaşırsa ve kutba doğru yönelmeye başladığı andan itibaren, jeostrofik denge bozulur. Akım, Coriolis kuvvetinin basınç kuvvetinden daha güçlü olduğu bir bölgeye girer ve bu bölge akımı, başlangıçtaki paraleline geri çekmeye çalışan bir kuvvet uygular. Bu durumda eğrileşecek ve yeniden tropikal bölgeye yönelecektir; ama, paralel bir kez aşıldıktan sonra akım kendini, Coriolis kuvvetinin basınç kuvvetinden daha küçük olduğu bir bölgede bulacaktır ve bu basınç kuvveti de, akımı yeniden paraleline doğru yöneltecek ve bu, böylece sürüp gidecektir. Bu durum, kendi denge konumu çevresinde salınan bir sarkacın durumuna benzer. Belli bir enlemde jeostrofik denge yeniden kurulduğunda, Coriolis etkisinin enlemle değişimi, akımı bu enlem çevresinde kıvrılmaya zorlayarak kararlı bir hale getirir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.